Choroby psychiczne

Osobowość histrioniczna, czyli potrzeba bycia w centrum uwagi

Autor: lek. Tomasz Nęcki
Osobowość histrioniczna, czyli potrzeba bycia w centrum uwagi

Potrzeba bycia na ustach wszystkich i przesadność w pewnych zachowaniach to cecha nie tylko niektórych celebrytów, ale i zaburzenia spotykane u pacjentów z osobowością histrioniczną. Osoby z histrionicznymi zaburzeniami osobowościami skupiają na sobie uwagę poprzez swoje teatralne zachowania, ale i przez przesadną uwodzicielskość czy wyjątkowo mocne podkreślanie swojej atrakcyjności fizycznej. Dowiedz się, jak rozpoznać osobowość histrioniczną.

Wśród różnych zaburzeń osobowości klasyfikacje medyczne (zarówno ICD-10, jak i DSM-5) wyróżniają osobowość histrioniczną (histrioniczne zaburzenie osobowości). Według dostępnych statystyk, kryteria osobowości histrionicznej spełnia nawet do 3% przedstawicieli populacji ludzkiej. Ten typ zaburzeń osobowości zdecydowanie częściej występuje u kobiet – zdaniem niektórych autorów nawet 2/3 wszystkich pacjentów z osobowością histrioniczną stanowią przedstawicielki tej płci.

Osobowość histrioniczna: jak ją rozpoznać?

Pacjenci z histrionicznym zaburzeniem osobowości zdecydowanie wyróżniają się w swoim otoczeniu. Ich zachowania mogą być wręcz teatralne i mają one jeden cel – przyciągnąć uwagę innych ludzi ku pacjentowi z osobowością histrioniczną. Pacjenci ci starają się stale być w centrum zainteresowania otoczenia, ponieważ kiedy do tego nie dochodzi, odczuwają oni po prostu różnego stopnia dyskomfort.

Wspominana teatralność zauważalna może być w zachowaniach – zwracać uwagę może sposób wypowiadania się, który jest zazwyczaj niezwykle emocjonalny i przepełniony emocjonalnymi wypowiedziami. Opowieści pacjentów mogą być pełne doniosłych treści, sugerujących przeżywanie niezwykłych wydarzeń - zauważalne to może być szczególnie wtedy, kiedy pacjent opowiada o sobie jako o osobie niezwykłej. Budzić zainteresowanie może także nadmierna gestykulacja. Pacjenci z osobowością histrioniczną mogą podejmować próby zwrócenia ku sobie uwagi nie tylko poprzez swoje zachowania, ale i nawet poprzez swój ubiór.

Człowiek z osobowością histrioniczną doświadczać może różnych problemów w kontaktach z innymi ludźmi. Ich źródłem może być to, że w przypadku tych zaburzeń osobowości pacjenci mogą bardzo szybko przekraczać dystans międzyludzki, do czego może dochodzić nawet w przypadku zawierania znajomości z dotychczas obcymi dla nich osobami. Pacjenci mogą niejednokrotnie przeceniać swoje związki z otoczeniem – bardzo szybko mogą oni określać kogoś dopiero co poznanego jako swojego bliskiego znajomego czy nawet przyjaciela. Oprócz tego zachowania ludzi z osobowością histrioniczną nierzadko określane są jako uwodzicielskie, a nawet prowokacyjne seksualnie. Takie zachowania pacjent prezentować może w zasadzie wszędzie, zarówno w stosunku do swojego partnera życiowego, ale i co do swoich domowników czy współpracowników.

W przebiegu histrionicznych zaburzeń osobowości zwracać uwagę może także emocjonalność pacjentów. Ich uczuciowość jest zwykle płytka i bardzo zmienna, dodatkowo przeżywane przez nich emocje mogą być bardzo skrajne i szybko może dochodzić do pojawiania się u pacjentów całkowicie naprzemiennych stanów uczuciowych.

W centrum różnych problemów związanych z osobowością histrioniczną znajduje się wspominana już stała potrzeba bycia w centrum uwagi. Prowadzić to może do różnych zachowań, przykładowo pacjent z osobowością histrioniczną bardzo łatwo może rezygnować ze swoich poglądów i pochwalać zupełnie odmienne opinie, które tak naprawdę należą do jego otoczenia. Takie zachowanie ma na celu niejako przypodobanie się innym ludziom.

Osobowość histrioniczna: przyczyny

Dotychczas nie udało się jednoznacznie ustalić czynników, które odpowiadają za pojawianie się u pacjentów histrionicznych zaburzeń osobowości. Pod uwagę brana jest możliwość, że zwiększenie podatności na wystąpienie problemu może wynikać z odziedziczenia pewnych genów – zauważalne jest bowiem, że osobowość histrioniczna występuje częściej u tych osób, w których rodzinach ktoś już borykał się z tym zaburzeniem osobowości.

Potencjalną przyczyną osobowości histrionicznej mogą być również problemy doświadczane przez pacjenta w trakcie jego dzieciństwa i dorastania. Jako zjawiska, które mogą być związane z rozwojem tych zaburzeń osobowości, traktuje się m.in. bezkrytyczność rodziców wobec dziecka, ale i nagradzanie tylko takich zachowań potomka, które w pełni spełniają oczekiwania rodziców. Jeszcze innym aspektem, który jest brany pod uwagę jako możliwa przyczyna histrionicznych zaburzeń osobowości, jest niewykształcenie się (w trakcie dorastania) prawidłowych mechanizmów reagowania na stres.

Polecamy:

Osobowość histrioniczna: problemy współwystępujące

Razem z osobowością histrioniczną u pacjentów współistnieją nierzadko inne problemy związane ze zdrowiem psychicznym. Wśród najczęściej występujących u osób z histrionicznym zaburzeniem osobowości jednostek wymienić można:

Osobowość histrioniczna: metody leczenia

Terapia histrionicznych zaburzeń osobowości obejmuje przede wszystkim psychoterapię. Wśród różnych oddziaływań psychoterapeutycznych, u osób z osobowością histrioniczną szczególne znaczenie mają techniki psychoterapii psychodynamicznej.

Farmakoterapia nie stanowi podstawowej metody leczenia osobowości histrionicznej. Leki włączane są pacjentom zazwyczaj dopiero wtedy, kiedy pojawiają się u nich inne – poza zaburzeniami osobowości – problemy dotyczące zdrowia psychicznego. Do zalecenia pacjentowi leczenia farmakologicznego mogą skłonić występowanie u niego objawów np. depresji czy jakiegoś rodzaju zaburzeń lękowych (np. zaburzenia panicznego). Podkreśla się jednak, że leki pacjentom z osobowością histrioniczną należy zalecać bardzo ostrożnie. Związane jest to z tym, że – jak już wielokrotnie podkreślano – osoby te chcą być ciągle w centrum uwagi, przez co istnieje u nich ryzyko np. nadużycia leków w celu skierowania ku sobie zainteresowania ich otoczenia.

Czytaj także

Najczęściej czytane