Układ krwionośny

Przeszczep serca - wskazania. Ile się żyje po transplantacji serca?

Autor: Monika Majewska
Przeszczep serca - wskazania. Ile się żyje po transplantacji serca?

Przeszczep serca (transplantacja serca) jest zabiegiem wykonywanym u chorych z ciężkim i nieodwracalnym  uszkodzeniem serca, u których wyczerpane zostały wszystkie alternatywne możliwości leczenia. Jakie są wskazania do przeszczepienia serca? Ile się żyje po transplantacji serca?

Przeszczep serca stosowany jest u chorych, u których doszło do nieodwracalnego, ciężkiego uszkodzenia mięśnia sercowego, a wszystkie tradycyjne metody leczenia zachowawczego i chirurgicznego nie przynoszą żadnej poprawy. Celem transplantacji serca jest nie tylko przedłużenie życia, ale również poprawa samopoczucia chorego.

Obecnie w Polsce wykonuje się ok. 100 transplantacji serca rocznie, podczas gdy w USA ok. 2200. Według Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego ds. Transplantacji „Poltransplant”, w 2015 r. przeprowadzono w Polsce 99 transplantacji serca. To o prawie jedną trzecią więcej niż w 2014 r., gdy w całym kraju wykonano 76 takich zabiegów. W 2013 r. było 87 tych transplantacji, a w 2012 r. – 79. Najlepiej było w latach 1999-2004, kiedy co roku przeszczepiano od 105 do nawet 129 serc. W 2016 roku przeszczepiono 101 serc, natomiast lista osób oczekujących na przeszczep serca w poszczególnych miesiącach wynosiła - styczeń: 352, luty: 368, marzec: 360, kwiecień 364, maj: 373, czerwiec: 372, lipiec: 385, sierpień: 385, wrzesień: 385, październik: 389, listopad: 391, grudzień: 388.¹

Przeszczep serca - wskazania do transplantacji serca

Na przeszczep serca pacjent czeka w Polsce przeciętnie 14 miesięcy (dane z 2016 roku)
  • niestabilna choroba wieńcowa bez możliwości pomostowania
  • nawracające zaburzenia rytmu - migotanie komór/ częstoskurcz komorowy
  • wstrząs kardiogenny wymagający wspomagania krążenia farmakologicznego (podawania amin katecholowych) i/lub zastosowanie mechanicznego wspomagania serca (kontrapulsacja wewnątrzaortalna, wspomaganie jedno- lub obukomorowe)
  • nawracające, ciężkie komorowe  oporne na standardowe leczenie, w tym prowadzące do częstych wyładowań kardiowertera/defibrylatora („burze elektryczne”)

Pierwszy zabieg wykonał Christiaan Nethling Barnard 3.12.1967r. W Polsce pierwszy zabieg transplantacji serca został wykonany w Łodzi 4.01.1969 przez zespół prof. Jana Molla, jednak zakończył się on niepowodzeniem. Przełom nastąpił w latach 80. XX w. 5 listopada 1985 r. pierwszy udany przeszczep serca w Polsce wykonał ówczesny kierownik zabrzańskiego Wojewódzkiego Ośrodka Kardiologii Zbigniew Religa, wówczas docent. Choć sam przeszczep był udany, 62-letni pacjent zmarł dwa miesiące później na sepsę. Kolejno w następnych miesiącach zespół prof. Religi wykonał 4 dalsze transplantacje serca. Najbardziej szczęśliwa okazała się 4. z nich. Chory po 4 tygodniach pobytu w klinice został wypisany do domu w stanie ogólnym bardzo dobrym. Śląskie Centrum Chorób Serca w Zabrzu jest obecnie jednym z głównych ośrodków w Polsce przeszczepiającym serce.

Przeszczep serca - przeciwwskazania

  • nieodwracalne nadciśnienie płucne
  • współistniejące inne zaawansowane choroby istotnie wpływające na długość życia
  • wiek >70 lat (Świat), >65 lat (Polska)
  • zaawansowane choroby płuc przebiegające z zaburzeniami wentylacji
Główne przeciwwskazanie do transplantacji serca stanowi ciężkie, nieodwracalne nadciśnienie płucne.
  • nieodwracalna niewydolność nerek
  • nieodwracalna niewydolność wątroby
  • aktywna choroba wrzodowa żołądka (do czasu wyleczenia)
  • uchyłkowatość jelit z towarzyszącym stanem zapalnym (do czasu wyleczenia)
  • cukrzyca insulinozależna z powikłaniami narządowymi
  • aktywna infekcja (czasowe przeciwwskazania)
  • choroba nowotworowa aktywna lub w okresie remisji o długości w zależności od typu nowotworu
  • ciężka otyłość BMI >30
  • zaawansowana osteoporoza
  • zaburzenia psychiczne, brak współpracy medycznej
  • nadużywanie substancji toksycznych, alkoholu

Przeszczep serca - ile się czeka?

Dobór „dawca – biorca” odbywa się w oparciu o grupę krwi oraz wzrost i wagę ciała chorego, dlatego też nie istnieje pojęcie „kolejki” i nie można „z góry” ustalić kolejności, w jakiej będą dokonywane transplantacje u poszczególnych zakwalifikowanych chorych. Stąd też okres oczekiwania jest dla każdego chorego różny; przeciętnie wynosi on kilka, kilkanaście miesięcy.

U niektórych pacjentów oczekujących na przeszczep serca stosuje się mechaniczne wspomaganie krążenia. Najczęściej są to sztuczne pompy wspomagające pracę lewej komory serca, ale niektórzy chorzy wymagają wspomagania również prawej komory. Takie pompy pozwalają przedłużyć życie chorych, żeby mogli dotrwać do przeszczepu serca, jeśli znajdzie się dla nich dawca.

Przeszczep serca - na czym polega? Ile trwa?

Po  przecięciu  mostka,  przy  wykorzystaniu  krążenia  pozaustrojowego  (dzięki  któremu podczas operacji utrzymywany jest prawidłowy przepływ krwi w organizmie i zaopatrzenie  organizmu  w tlen),  chirurg  usuwa  chore  serce pacjenta, odcinając je na poziomie przedsionków lub wysokości dużych naczyń uchodzących z serca. Następnie w to miejsce wszywa serce dawcy (łącząc ze sobą przedsionki lub kikuty analogicznych naczyń).

Zabieg  trwa kilka godzin i pod wieloma względami nie różni się istotnie od innych zabiegów kardiochirurgicznych przeprowadzanych w krążeniu pozaustrojowym.

Przeszczep serca - jak długo można żyć z przeszczepionym sercem?

To zależy od wieku biorcy, jego ogólny stan zdrowia i stan przeszczepianego mu serca. Duże znaczenie ma także to, jak dbamy o serce - nie należy palić papierosów, unikać alkoholu, stosować zrównoważoną, zdrową dietę. Nie bez znaczenia są również regularne badania kontrolne. Z przeszczepionym sercem można żyć nawet 20-30 lat.

Aż 33 lata, najdłużej na świecie, żył z nowym sercem John McCafferty. Zmarł on 9 lutego 2016 r. w wieku 73 lat. W Polsce najdłużej żyjącym pacjentem z przeszczepionym sercem jest Tadeusz Żytkiewicz. Zabieg odbył się w Zabrzu 4 sierpnia 1987 roku. Pacjent miał wówczas 61 lat.

Najmłodszym pacjentem w Polsce z przeszczepionym sercem jest czteroletni Alan Rybaniec z Zabrza. Operacja odbyła się 15 września 2010 roku, gdy Alan miał 6 miesięcy.

Przeszczep serca

Źródło: x-news.pl/TVN24

Leczenie immunosupresyjne po przeszczepie serca

Po przeszczepie serca - tak jak po transplantacjach innych narządów - konieczne jest leczenie immunosupresyjne. Do objawów, które mogą sugerować wystąpienie odrzucania są: zmniejszona tolerancja wysiłku, duszność w trakcie wysiłku i w spoczynku, duszność nocna, kołatania serca, zasłabnięcia, bóle w nadbrzuszu.

Ryzyko odrzucania narządu maleje w czasie. Największe jest w pierwszych 6 do 12 miesiącach i wtedy staramy się osiągać najwyższe stężenia leków.

Podstawową zasadą jest stosowanie najmniejszych skutecznych dawek leków immunosupresyjnych, co pozwala na wykorzystanie różnych mechanizmów działania oraz zmniejszenie wystąpienia efektów ubocznych. Ryzyko odrzucania narządu maleje w czasie. Największe jest w pierwszych 6 do 12 miesiącach i wtedy staramy się osiągać najwyższe stężenia leków.

Przeszczep serca - powikłania

Ostre odrzucanie komórkowego jest jednym z najczęstszych powikłań wczesnego okresu po transplantacji serca. innym powikłaniem jest waskulopatia allograftu, zwana również chorobą naczyniową przeszczepionego serca, często utożsamiana jest z przewlekłym procesem odrzucania przeszczepionego serca.

Późne pozasercowe powikłania u pacjentów po transplantacji serca:

Kliniki przeszczepiające serca w Polsce
1. Zabrze, Śląskie Centrum Chorób Serca - 41-800 Zabrze ul.Szpitalna 2 tel (032) 271-52-61...65
2.Kraków, Klinika Chirurgii Serca,Naczyń i Transplantologi im. Jana Pawła II Kraków ul.Prądnicka 80 tel (012) 634-16-00
3.Poznań, Szpital Kliniczny Przemienienia Pańskiego Poznań ul.Długa 1/2 tel. (061) 854-90-00
4.Warszawa, Instytut Kardiologii im. Kardynała Wyszyńskiego Warszawa Anin, ul.Alpejska
5. Gdańsk, Akademickie Centrum Kliniczne - ACK Szpital Akademii Medycznej w Gdańsku tel. (58) 349 22 22

 

Proteza serca pozwala pacjentowi dotrwać do przeszczepu

Źródło: x-news.pl/TVN24

Źródło:

1. www.poltransplant.org.pl

2. W oczekiwaniu na przeszczep serca, Poradnik informacyjno - edukacyjny dla Pacjenta i jego Bliskich, Zabrze 2013

Czytaj także

Najczęściej czytane